سید امیرحسین مدنی، مدیرعامل بنیاد برکت ستاد اجرایی فرمان امام(ره)، در اختتامیه رویداد ملی ائمه جماعت « به برکت مسجد» در مجتمع ولایت قم با اشاره به ریشه‌های مردمی انقلاب اسلامی اظهار داشت: انقلاب سال ۵۷ با حضور و مسئولیت‌پذیری مردم به پیروزی رسید و بنیان‌گذار کبیر انقلاب نیز نرم‌افزار اداره کشور را بر پایه مشارکت مردم طراحی کردند.

وی افزود: در ابتدای انقلاب، حل مسائل اساسی همچون مسکن محرومان، محرومیت‌زدایی، سوادآموزی و توسعه روستایی با محوریت مردم و به‌ویژه مساجد دنبال می‌شد. به گفته مدنی، تشکیل نهادهایی همچون بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و جهاد سازندگی با همین نگاه مردمی شکل گرفت و محور اصلی اقدامات نیز مساجد و ائمه جماعات بودند.

مدیرعامل بنیاد برکت با بیان اینکه از اوایل دهه ۷۰ به‌تدریج این رویکرد مردمی جای خود را به ساختارهای صرفاً سازمانی داد، تصریح کرد: تبدیل نرم‌افزار مردمی انقلاب به ساختارهای اداری، کشور را از ظرفیت عظیم مردم فاصله داد. در حالی‌که تجربه نشان داده است هر جا مردم در وسط میدان بوده‌اند، پیشرفت حاصل شده است.

مدنی با اشاره به تأکیدات مکرر رهبر معظم انقلاب درباره «مردمی‌سازی» و «حلقه‌های میانی» گفت: در سال‌های اخیر، ادبیات رهبر انقلاب به‌صورت ویژه بر نقش حلقه‌های میانی برای هدایت و سازماندهی ظرفیت‌های مردمی متمرکز شده است؛ موضوعی که نشان‌دهنده اهمیت بازگشت به همان الگوی اصیل انقلاب است.

وی همچنین با گرامیداشت یاد و خاطره رئیس‌جمهور شهید، سید ابراهیم رئیسی، خاطرنشان کرد: در دولت مردمی، موضوع مردمی‌سازی و احیای جهاد سازندگی با جدیت دنبال شد و بر استفاده از ظرفیت مردم در حوزه ایده‌پردازی، حل مسئله و تأمین منابع تأکید شد.

مدیرعامل بنیاد برکت در ادامه با بیان اینکه مساجد می‌توانند مهم‌ترین حلقه میانی میان مردم و حل مسائل کشور باشند، اظهار داشت: اگر مسجد بتواند در محله منشأ خدمت و گره‌گشایی باشد، مردم نیز از آن حمایت و صیانت خواهند کرد.

به گفته وی، نقش ائمه جماعات و فعالان مسجدی در میدان‌دار کردن مردم بی‌بدیل است.

مدنی با اشاره به عملکرد بنیاد برکت در یک سال گذشته گفت: طی این مدت نزدیک به ۸۰۰ مدرسه در نقاط مختلف کشور احداث شده و بیش از ۱۰ خوابگاه دانشجویی، به‌ویژه خوابگاه‌های دخترانه، به بهره‌برداری رسیده است. همچنین ساخت مساجد و اجرای طرح‌های گسترده محرومیت‌زدایی در دستور کار بنیاد قرار داشته است.

وی تأکید کرد: منابع بنیاد برکت محدود است، اما به دلیل مردمی بودن و جهت‌گیری آن در خدمت به محرومان، با برکت همراه می‌شود. ما خود را تسهیل‌گر می‌دانیم و معتقدیم هدایت این منابع باید با کمک مجموعه‌های مردمی و با محوریت مساجد انجام شود.

مدیرعامل بنیاد برکت در پایان با بیان اینکه این مجموعه در سال ۱۳۸۶ و با دستور رهبر معظم انقلاب و با هدف هزینه‌کرد منابع ناشی از اجرای اصل ۴۹ قانون اساسی در مسیر محرومیت‌زدایی تشکیل شد، گفت: اولویت نخست بنیاد برکت مسجد است و امیدواریم با تقویت نقش مردم و مساجد، بتوانیم گام‌های مؤثرتری در مسیر رفع محرومیت از کشور برداریم.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمدجواد حاج‌علی‌اکبری نیز در آیین اختتامیه نخستین رویداد ملی ائمه جماعات در قم با تبیین سیره انبیا و اولیای الهی، اظهار کرد: سیره معیار در تبلیغ دین، همان سیره پیامبران الهی و اولیای خداست که به‌روشنی نشان می‌دهد «اول خدمت، آنگاه دعوت». این سیره به‌صورت کامل در رفتار و منش امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام متجلی است.

وی با اشاره به ادبیات قرآن کریم در معرفی پیامبران افزود: قرآن وقتی پیامبران را به مردم معرفی می‌کند، از واژه‌هایی چون «برادر»، «ناصح» و «امین» بهره می‌برد. در ادبیات قرآنی، چیزی به نام «پدر روحانی» وجود ندارد، بلکه پیامبران به‌عنوان برادران مردم معرفی می‌شوند؛ کسانی که آمده‌اند در کنار مردم باشند، نه در موضع بالا به پایین.

رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه با اشاره به تفسیر آیت الله جوادی آملی از مفهوم «نصح» تصریح کرد: ناصح در ریشه لغوی به معنای «رفوگر» است؛ یعنی کسی که می‌آید تا شکاف‌ها و آسیب‌های زندگی مردم را ترمیم کند. روحانیِ ناصح، پیش از آنکه دعوت کند، خادم است و پیش از آنکه امر و نهی کند، مرهم می‌گذارد.

حاج‌علی‌اکبری ادامه داد: وقتی مخاطب احساس کند کسی که به سراغ او آمده، قصد برداشتن باری از دوش او را دارد، دلش آماده پذیرش دعوت می‌شود. این همان حقیقتی است که در تعبیر «الانسان عبید الاحسان» متجلی

کباری: است؛ انسان در برابر احسان و خدمت خالصانه، دل می‌دهد و همراه می‌شود.

وی با اشاره به تاریخ هزارساله روحانیت شیعه گفت: در ذهن تاریخی جامعه ایرانی، روحانی همواره فریادرس، گره‌گشا و پناه مردم بوده است. مردم وقتی نام روحانی محل را می‌شنیدند، به یاد کسی می‌افتادند که در مشکلات کنارشان می‌ایستد و پیش از هر چیز به فکر خدمت است.

رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه با اشاره به برخی تغییرات ذهنی در سال‌های گذشته افزود: در مقاطعی، تصویر روحانیت در ذهن بخشی از جامعه به «دعوت صرف» و امر و نهی تقلیل پیدا کرد، در حالی که این تصویر با هویت اصیل روحانیت فاصله دارد. دعوتِ جداشده از خدمت، نه می‌نشیند و نه ماندگار است.

حاج‌علی‌اکبری با بیان اینکه حوادث و بحران‌های اجتماعی بار دیگر چهره واقعی روحانیت را به جامعه نشان داد، گفت: در جریان شیوع کرونا، زمانی که حتی برخی خانواده‌ها از نزدیک‌شدن به بیماران یا متوفیان خود ناتوان بودند، طلاب جوان به میدان آمدند؛ پرستاری کردند، تغسیل و تدفین انجام دادند و فضای رعب و ترس را شکستند. این حضور، تصویر تازه‌ای از روحانیت در دل جامعه ایجاد کرد.

خطیب موقت جمعه تهران همچنین به نقش‌آفرینی طلاب در حوادث طبیعی از جمله سیل اشاره کرد و افزود: حضور طلاب با لباس‌های گِلی و عمامه‌های خاکی، یادآور روحانیت دوران دفاع مقدس بود؛ دورانی که مزیت روحانیت، پیش از منبر و سخنرانی، در میدان رزم و خدمت تعریف می‌شد و همین حضور میدانی، دل‌ها را با آنان همراه می‌کرد.

رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه کشور با تأکید بر اینکه پایگاه اصلی این خدمت و دعوت، مسجد است، تصریح کرد: مسجد مرکز تربیت مؤمنِ تراز، مؤمنِ مجاهد و کانون امت‌سازی است. تجربه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس نشان می‌دهد که بخش عمده شهدای ما، پرورش‌یافتگان مسجد بوده‌اند.

وی با اشاره به نقش مسجد در تولید اخوت ایمانی گفت: کارکرد اصلی مسجد، ایجاد برادری میان مؤمنان است؛ برادری‌ای که در آن، هیچ‌کس در فقر، بیماری یا مصیبت تنها نمی‌ماند. مسجدی که چنین شبکه‌ای از همدلی و حمایت متقابل ایجاد کند، به‌معنای واقعی کلمه تمدن‌ساز است.

حاج‌علی‌اکبری در پایان تأکید کرد: بازگشت روحانیت به هویت خادمانه و احیای نقش تمدنی مسجد، می‌تواند فاصله‌های ایجادشده میان دین و جامعه را ترمیم کرده و سرمایه اجتماعی دین را در شرایط کنونی تقویت کند.

وی با بیان اینکه مهاجمان با سوءاستفاده از مطالبات اقتصادی برخی اقشار وارد میدان شدند، افزود: حملات هماهنگ به مساجد، اماکن عمومی و مقدسات اسلامی نشان داد که هدف اصلی، دین و هویت اسلامی مردم بوده است، نه مسائل معیشتی.

ابراهیم زکزاکی رهبر جنبش اسلامی نیجریه در پیام تصویری به این رویداد با طرح این پرسش که اعتراض به گرانی چه نسبتی با آتش‌زدن مسجد دارد تصریح کرد: مسجد قلب تپنده حیات دینی مسلمانان است و هدف قرار دادن آن، حمله‌ای مستقیم به اسلام و موجودیت امت اسلامی محسوب می‌شود.

زکزاکی با تأکید بر جایگاه بنیادین مسجد در اسلام خاطرنشان کرد: در سیره پیامبر اکرم(ص)، مسجد مرکز عبادت، آموزش، تربیت و اداره امور جامعه بود و همین جایگاه محوری سبب شده دشمنان، آن را نقطه تمرکز هجمه‌های خود قرار دهند.

وی در پایان با بیان اینکه ملت ایران در برابر این هجمه‌ها هوشیارانه ایستادگی کرد، گفت: تعرض به شعائر دینی نه‌تنها به هدف طراحان آن نرسید، بلکه موجب تقویت بیداری، انسجام و توجه بیشتر مردم به اهمیت مسجد و هویت اسلامی شد.