• پژوهشکده بیمه در سال‌های گذشته چه نقشی در سیاست‌گذاری و تصمیم‌سازی صنعت بیمه داشته است؟

دکتر مشعلچی: ابتدا حلول ماه مبارک رمضان و سالروز تأسیس پژوهشکده بیمه را به همه همکاران پژوهشکده، بیمه مرکزی و صنعت بیمه تبریک می‌گویم. پژوهشکده بیمه از زمان تأسیس تاکنون دوره‌های پرفراز و نشیبی را پشت سر گذاشته است. در برخی سال‌ها پژوهشکده توانست به‌عنوان بازوی توانمند آموزشی، پژوهشی و آینده‌پژوهی صنعت بیمه نقش‌آفرینی جدی داشته باشد و در برخی دوره‌ها نیز از مأموریت اصلی خود فاصله گرفت و بیشتر به فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی عمومی پرداخت، نه حل مسائل واقعی صنعت.

اما امروز انتظار ما از پژوهشکده کاملاً روشن است: پژوهشکده باید محور ارتقای بهره‌وری در صنعت بیمه باشد.

در برنامه هفتم توسعه، ۳۵ درصد رشد اقتصادی کشور باید از محل بهره‌وری تأمین شود. صنعت بیمه نیز از این قاعده مستثنی نیست. بنابراین پژوهشکده باید نقش خود را در ارتقای بهره‌وری نیروی انسانی، فناوری، مدیریت و سرمایه به‌صورت جدی ایفا کند.

• بهره‌وری در صنعت بیمه چگونه باید سنجیده شود و پژوهشکده چه نقشی در آن دارد؟

دکتر مشعلچی: اگر بخواهیم درباره بهره‌وری در صنعت بیمه صحبت کنیم، باید ابتدا به واقعیت‌های عددی این صنعت توجه کنیم. امروز حدود ۴۰ هزار کارمند رسمی در صنعت بیمه فعالیت می‌کنند و اگر نیروهای غیررسمی و قراردادی را نیز در نظر بگیریم، این عدد به حدود ۷۰ هزار نفر می‌رسد. از سوی دیگر، حجم بازار بیمه در سال جاری حدود ۷۰۰ همت است. این ارقام نشان می‌دهد که به‌طور متوسط:

– ۱۸ میلیارد تومان پورتفوی به ازای هر کارمند رسمی

– ۸ میلیارد تومان پورتفوی به ازای هر نفر در شبکه فروش تولید می‌شود.

این شاخص‌ها معیارهای مهمی برای سنجش بهره‌وری هستند. اما سؤال اصلی اینجاست: آیا پژوهشکده بیمه در حوزه آموزش، پژوهش و برنامه‌ریزی به‌گونه‌ای عمل کرده است که این بهره‌وری افزایش یابد؟

بهره‌وری فقط به نیروی انسانی محدود نمی‌شود. در حوزه مدیریت نیز با چالش جدی کمبود مدیران راهبردی مواجه هستیم. امروز صنعت بیمه نیازمند مدیرانی است که بتوانند شرکت‌ها را با استانداردهای جدید، ساختارهای نوین و الزامات حکمرانی شرکتی اداره کنند. پژوهشکده باید یک برنامه میان‌مدت و هدفمند برای تربیت مدیران راهبردی تدوین کند؛ برنامه‌ای که خروجی آن مدیرانی باشد که توان اداره شرکت‌های بیمه در شرایط پیچیده امروز را داشته باشند.

در حوزه فناوری نیز وضعیت مشابهی وجود دارد. شرکت‌های بیمه برای توسعه زیرساخت‌های دیجیتال، خدمات غیرحضوری، رگ‌تک، اینشورتک و فناوری‌های های‌تک با هزینه‌های سنگین مواجه‌اند. اینجا پژوهشکده باید نقش اتاق فکر فناوری صنعت بیمه را ایفا کند؛ یعنی:

– فناوری‌های نوین را رصد کند – امکان بومی‌سازی آن‌ها را بررسی کند – مدل‌های مقرون‌به‌صرفه و قابل اجرا ارائه دهد – و به شرکت‌ها کمک کند تصمیمات فناورانه خود را بر پایه تحلیل‌های علمی اتخاذ کنند

به بیان دیگر، پژوهشکده باید به نقطه‌ای برسد که هر تصمیم مهم در صنعت بیمه—چه در حوزه نیروی انسانی، چه مدیریت و چه فناوری—بر پایه پژوهش، تحلیل و داده‌های معتبر اتخاذ شود. این همان نقشی است که می‌تواند بهره‌وری صنعت بیمه را به‌صورت واقعی و پایدار ارتقا دهد.

—

• رابطه پژوهشکده و بیمه مرکزی چگونه باید باشد؟

پژوهشکده و بیمه مرکزی دو نهاد حاکمیتی هستند و باید کاملاً هم‌راستا عمل کنند. سیاست‌گذار (بیمه مرکزی) باید مسائل را استخراج کند و پژوهشکده باید آن‌ها را به‌صورت نظام‌مند و دقیق، دریافت و حل کند.

پژوهشکده باید:

– طرح‌ها را اجرا کند – نتایج را به بیمه مرکزی ارائه دهد – و بر اجرای آن‌ها نظارت داشته باشد

همچنین باید فهرستی از طرح‌های انجام‌شده، طرح‌های عملیاتی‌شده و طرح‌های موفق تهیه و تحلیل کند تا نقاط قوت و ضعف مشخص شود.

نمونه موفق این همکاری، بازنگری شاخص توانگری مالی (نسخه دوم) است که با همکاری پژوهشکده انجام شد و از سال مالی ۱۴۰۵ عملیاتی می‌شود. البته این پروژه حدود دو سال طول کشید و باید دلایل طولانی شدن آن بررسی شود.

• چرا صنعت بیمه بیش از هر زمان دیگری به پژوهش‌های کاربردی نیاز دارد؟

سه دلیل اصلی وجود دارد:

۱. سرعت تحولات محیطی، تحولات صنعت بیمه دیگر سالانه نیست؛ هفتگی است. در حوزه فین‌تک و اینشورتک، ما اغلب عکس‌العملی و آن هم با تأخیر عمل می‌کنیم. برای جبران این عقب‌ماندگی، پژوهشکده باید نقش موتور محرک تحول را ایفا کند.

۲. تخصصی شدن و فوق‌تخصصی شدن آموزش‌ها، دیگر دوره‌ای که یک فرد با دانش کلی بیمه بتواند همه‌چیز را مدیریت کند گذشته است. امروز نیازمند فوق‌تخصص‌های بیمه‌ای هستیم. پژوهشکده باید جریان تولید و مدیریت دانش را متناسب با این نیاز ارتقا دهد.

۳. ضرورت بومی‌سازی فناوری‌ها، فناوری‌های مورد استفاده در بیمه عمدتاً از حوزه مالی وارد می‌شوند. پژوهشکده باید این فناوری‌ها را:

– تحلیل – بومی‌سازی – و قابل آموزش کند تا صنعت بتواند از آن‌ها بهره‌برداری کند.

• پژوهشکده چه جایگاهی در ساختار صنعت بیمه دارد؟

تمام ارکان صنعت بیمه—از بیمه مرکزی تا شورای عالی بیمه—بر اساس نیاز واقعی ایجاد شده‌اند. پژوهشکده نیز بر اساس یک مأموریت واقعی و ضروری تأسیس شده و باید حفظ و تقویت شود.

پژوهشکده امروز:

– ساختار علمی دارد – کمیته‌های تخصصی فعال دارد – با صنعت و دانشگاه ارتباط مؤثر برقرار کرده – و به‌عنوان بازوی دانشی بیمه مرکزی شناخته می‌شود

این مسیر باید تقویت شود تا خروجی‌های پژوهشکده در صنعت جاری شود و اثرات آن دیده شود.

• جمع بندی از تمامی صبحت‌های بیان شده داشته باشید.

دکتر مشعلچی: پژوهشکده بیمه باید نهادی چابک، مسئله‌محور و آینده‌نگر باشد؛ نهادی که مشکلات صنعت را بگیرد، آن‌ها را به زبان علمی تبدیل کند، راه‌حل ارائه دهد و بر اجرای آن نظارت کند. امیدوارم در سال پیش‌رو با هم‌افزایی بیشتر میان بیمه مرکزی و پژوهشکده بیمه، شاهد جهش در بهره‌وری، فناوری و آینده‌پژوهی صنعت بیمه باشیم.

در نهایت باید تأکید کنم که پژوهشکده بیمه بر اساس یک نیاز واقعی و مأموریت بنیادین ایجاد شده است؛ مأموریتی که امروز نه‌تنها کم‌رنگ نشده، بلکه اهمیت آن چند برابر شده است. حفظ این نهاد، تقویت ساختار آن، به‌روزرسانی مأموریت‌ها و حمایت از فعالیت‌های آن، ضرورتی است که آینده صنعت بیمه به آن وابسته است.

امیدوارم با تلاش پژوهشکده بیمه، همراهی بیمه مرکزی و مشارکت صنعت، شاهد شکل‌گیری نمونه‌های بیشتری از طرح‌های موفق، نوآورانه و اثرگذار باشیم؛ طرح‌هایی که بتوانند مسیر آینده صنعت بیمه را روشن‌تر و کارآمدتر کنند.